शेतकरी संकटात… कंपन्यांनी आता ‘CSR’चा हात पुढे करावा!
महाराष्ट्राला अन्नधान्य देणारा शेतकरी आज स्वतःच्या जगण्याच्या संघर्षात अडकला आहे!
एकीकडे पावसाची अनिश्चितता, दुष्काळ, पिकांचे नुकसान, वाढता उत्पादन खर्च आणि बाजारभावाची चिंता… तर दुसरीकडे कर्जाचा बोजा आणि कुटुंबाच्या रोजच्या गरजा!
आणि या सगळ्याचा सर्वात गंभीर परिणाम म्हणजे शेतकरी आत्महत्यांचे सुरू असलेले सत्र!
मराठवाड्यातच जानेवारी ते जून 2026 या सहा महिन्यांत 465 शेतकरी आत्महत्यांची नोंद झाली. 2025 मध्ये मराठवाड्यात 1,129 पेक्षा जास्त आत्महत्यांची नोंद झाली होती.
पश्चिम विदर्भातील यवतमाळ, अमरावती, अकोला, वाशीम आणि बुलढाणा या पाच जिल्ह्यांत जानेवारी ते मे 2026 दरम्यान 313 शेतकरी आत्महत्यांची नोंद झाली.
आता सप्टेंबर 2026 मध्ये परिस्थिती आणखी गंभीर झाली आहे. राज्यातील 265 तालुके दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आले असून मराठवाडा आणि विदर्भातील अनेक भागांना मोठा फटका बसला आहे.
शासनाकडून मदत केली जाते. आपत्ती व्यवस्थापनाच्या नियमानुसार पीक नुकसान, पशुधन नुकसान आणि इतर बाबींसाठी मदतीची तरतूद आहे. मात्र प्रत्येक कुटुंबाच्या प्रत्येक गरजेपर्यंत शासनाची मदत पोहोचणे ही मोठी प्रक्रिया आहे.
म्हणूनच आता प्रश्न आहे—
देशातील आणि महाराष्ट्रातील मोठ्या कंपन्यांनी पुढाकार घेण्याची हीच वेळ नाही का?
CSRच्या माध्यमातून एखाद्या दुष्काळग्रस्त तालुक्यातील काही गावांची जबाबदारी कंपन्यांनी स्वीकारली तर?
शेतकरी कुटुंबातील मुला-मुलींच्या शिक्षणाचा खर्च,
गरजू कुटुंबातील मुला-मुलींच्या लग्नासाठी मदत,
कुटुंबासाठी किराणा आणि जीवनावश्यक वस्तू,
आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे गायी-बैलांसाठी चारा आणि पाण्याची व्यवस्था—
ही मदत थेट गरजू कुटुंबांपर्यंत पोहोचवता येऊ शकते.
पण मदत केवळ आजची भूक भागवणारी नसावी.
कंपन्यांनी जलसंधारण, शेततळे, ठिबक सिंचन, सौर पंप, पशुधन आरोग्य, पीक विविधीकरण आणि शेतकरी उत्पादक कंपन्यांना मदत अशा दीर्घकालीन उपायांमध्येही गुंतवणूक केली पाहिजे.
याचे उदाहरणही महाराष्ट्रात आहे. HDFC Bankच्या CSR उपक्रमातून पुणे जिल्ह्यात दुष्काळग्रस्त भागात चारा छावणी, पाण्याच्या टाक्या, पशुवैद्यकीय सेवा आणि चारा उपलब्ध करून देण्यात आला; नाशिकमध्ये पाणी संवर्धन, ठिबक सिंचन आणि पर्यायी उपजीविकेचे उपक्रम राबवण्यात आले.
म्हणूनच आता गरज आहे एका नव्या संकल्पाची—
‘एक कंपनी… एक तालुका… काही गावे… आणि हजारो शेतकरी कुटुंबांना आधार!’
शेतकरी फक्त मदतीचा लाभार्थी नसावा;
तो पुन्हा आपल्या पायावर उभा राहणारा उद्योजक बनला पाहिजे.
शेतकरी वाचला, तर शेती वाचेल…
शेती वाचली, तर महाराष्ट्र वाचेल!
मोठ्या कंपन्यांनी CSRचा पैसा केवळ इमारती आणि कार्यक्रमांपुरता न ठेवता, दुष्काळग्रस्त शेतकरी कुटुंबांच्या आयुष्याला आधार देण्यासाठी पुढे येण्याची हीच वेळ आहे.
रोखठोक महाराष्ट्र न्यूज — शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांसाठी रोखठोक आवाज!
