पुण्यातील एका सधन कुटुंबात जन्मलेल्या सायरस पूनावाला यांचा कौटुंबिक व्यवसाय घोड्यांच्या पैदासीचा होता. पण वयाच्या अवघ्या २४ व्या वर्षी त्यांनी घोड्यांच्या तबेल्यातून बाहेर पडत विज्ञानाच्या जगात पाऊल टाकलं. १९६६ मध्ये अवघ्या १२ हजार डॉलर्सच्या भांडवलावर त्यांनी ‘सिरम इन्स्टिट्यूट’ची स्थापना केली, ती देखील अशा काळात जेव्हा लसींसाठी भारताला परदेशावर अवलंबून राहावं लागायचं.
त्यांनी केवळ व्यापार केला नाही, तर “स्वस्त आणि जागतिक दर्जाची लस” हे ध्येय समोर ठेवलं. आज जगातील प्रत्येक तिसऱ्या मुलाला सिरमची लस दिली जाते, ही त्यांच्या कष्टाची पावती आहे. कोरोनाच्या महायुद्धात ‘कोविशिल्ड’च्या माध्यमातून कोट्यवधी लोकांचे प्राण वाचवणारे ते खऱ्या अर्थाने जगाचे तारणहार ठरले.
सायरस पूनावाला हे केवळ त्यांच्या कामासाठीच नाही, तर त्यांच्या ‘लार्जर दॅन लाईफ’ जीवनशैलीसाठीही ओळखले जातात. नुकतंच त्यांनी १६७ कोटी रुपयांना खरेदी केलेलं त्याब मेहता यांचं पेंटिंग त्यांच्या कलेप्रती असलेल्या अफाट प्रेमाचं प्रतीक आहे. महागड्या गाड्यांचा ताफा आणि आलिशान बंगले ही त्यांच्या यशाची केवळ फळं आहेत, पण त्यामागे ६ दशकांचा संघर्ष आणि मानवतेची सेवा दडलेली आहे. घोड्यांच्या तबेल्यातून सुरू झालेला हा प्रवास आज जागतिक आरोग्य क्षेत्राचा कणा बनला आहे. हेच आहे एका जिद्दी ‘व्हॅक्सीन किंग’चे प्रेरणादायी साम्राज्य!
