उन्हाळा सुरू झाला आहे आणि उन्हाची काहिली वाढत चालली आहे. अशा वेळी माठातील थंड पाणी म्हणजे सगळ्यांसाठी नैसर्गिक थंडावा देणारा उपाय. पण एक महत्त्वाची गोष्ट—माठ योग्य निवडला नाही तर थंड पाण्याऐवजी आरोग्यावर उलट परिणाम होऊ शकतो. अलीकडे गुजरातमध्ये मिळणाऱ्या काही लाल दगडी माठांबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. हे माठ तयार करताना रासायनिक पदार्थ वापरले जात असल्याचा दावा केला जातो. त्यामुळे या माठात भरलेलं पाणी दोन दिवसांतच विचित्र वास देऊ लागतं आणि ते पाणी पिण्यास अयोग्य ठरतं. असं पाणी दीर्घकाळ घेतल्यास आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो, असा इशारा तज्ञ देतात. याच्या उलट, आपल्या पारंपरिक कुंभारांनी बनवलेले काळे मातीचे माठ पूर्णपणे नैसर्गिक असतात. मातीच्या सूक्ष्म छिद्रांमुळे पाणी आपोआप थंड राहतं, त्याची चव बदलत नाही आणि उन्हातानं गरम झालेल्या शरीराला त्वरित आराम मिळतो. अशा माठांमध्ये कोणताही रासायनिक कोटिंग नसल्यामुळे ते आरोग्यासाठी सुरक्षित मानले जातात. जुनी परंपरा खरी, पण विज्ञानानेही मातीच्या भांड्यांची शिफारस केली आहे.
माठ घेण्यापूर्वी काही गोष्टींची काळजी घेणं खूप गरजेचं आहे.
पहिली गोष्ट — रंग: नैसर्गिक काळ्या मातीचे माठ निवडा. चकाकणारे, चमकदार किंवा भडक लाल रंगाचे माठ टाळा, कारण त्यामध्ये केमिकल कोटिंग असण्याची शक्यता जास्त असते.
दुसरी गोष्ट — वास: माठ खरेदी करण्यापूर्वी त्याचा वास नक्की घ्या. जर त्यातून केमिकलसारखा किंवा विचित्र वास येत असेल तर असा माठ घेऊ नका.
तिसरी गोष्ट — छिद्रे: मातीच्या भांड्याला नैसर्गिकपणे सूक्ष्म छिद्रे असतात. ही छिद्रे पाण्याला नैसर्गिक थंडावा देण्यासाठी महत्त्वाची असतात. त्यामुळे माठ पूर्णपणे गुळगुळीत आणि निसरडा वाटत असेल तर तो नैसर्गिक मातीचा नसू शकतो.
चौथी गोष्ट — कुंभार: शक्यतो स्थानिक, पारंपरिक कुंभाराकडून थेट माठ खरेदी करा. ते नैसर्गिक मातीचे भांडे बनवतात आणि त्यामध्ये रसायनांचा वापर नसतो.
उन्हाळ्यात थंड पाणी पिण्याची मजा काही वेगळीच असते. पण माठ योग्य निवडला तरच पाणी थंड, चवदार आणि सर्वात महत्त्वाचं—आरोग्यदायी राहतं. त्यामुळे या उन्हाळ्यात माठ निवडताना थोडी काळजी घ्या आणि सुरक्षित पर्याय निवडा. योग्य माठ तुमच्या कुटुंबाच्या आरोग्याची काळजी घेतो—तेही पूर्णपणे नैसर्गिक पद्धतीने.
